Nirvana - Smells Like Teen Spirit: Grunge'un Dönüm Noktası

 Nirvana - Smells Like Teen Spirit: Grunge'un Dönüm Noktası

Kısa Özet

Nirvana'nın 1991'de çıkan ikinci albümü *Nevermind*in açılış parçası ve ilk single'ı olan "Smells Like Teen Spirit", grunge müziğin ana akıma sıçramasını sağlayan ikonik bir şarkıdır. Kurt Cobain tarafından yazılan parça, enerjik riff'leri, yumuşak-yüksek dinamikleri ve anlamsız gibi görünen sözleriyle gençlik isyanını simgeler. Şarkı, Pixies'in etkisinde kalınarak pop bir yapı hedeflenerek oluşturulmuş, ancak beklenmedik bir şekilde milyonlarca satmış ve rock tarihini değiştirmiştir.

İlginç Bilgiler / Trivia

• Şarkının adı, Kurt Cobain'in arkadaşı Kathleen Hanna'nın (Bikini Kill solisti) duvarına yazdığı "Kurt smells like Teen Spirit" graffitisinden geliyor. Hanna, Cobain'in o dönemki kız arkadaşı Tobi Vail'in kullandığı Teen Spirit deodorantını kastediyordu, ama Cobain bunu gençlik devrimi sloganı sandı ve deodorantı aylar sonra öğrendi.

• Cobain, şarkıyı ilk olarak sadece gitar riff'i ve nakarat melodisiyle gruba sundu; basçı Krist Novoselic "saçma" dedi, bu yüzden Cobain grubu 1,5 saat boyunca çaldırdı. Novoselic riff'i yavaşlattı ve davulcu Dave Grohl, The Gap Band gibi disko gruplarından esinlenen bir ritim ekledi.

• Nevermind albümündeki tek şarkı ki üç grup üyesi de (Cobain, Novoselic, Grohl) besteci olarak kredilendirildi.

• Sözler kasıtlı olarak anlamsız ve mırıldanmalı yazıldı; radyolar direndi, MTV ekranda sözleri gösteren bir versiyon hazırladı.

• BBC'nin Top of the Pops programında Cobain, sesini bir oktav düşürdü ve sözleri değiştirdi: "Load up on guns, bring your friends" yerine "Load up on drugs, kill your friends" diyerek Morrissey'i taklit etti.

• Şarkı çıktıktan sonra Teen Spirit deodorant satışları patladı, ama sözlerde adı geçmiyor.

• Cobain, riff'in Boston'un "More Than a Feeling"ine benzediğini kabul etti ve The Kingsmen'in "Louie Louie"si gibi klişe olduğunu söyledi.

Şarkının Hikâyesi

Kurt Cobain, 1991 baharında Nevermind albümü için şarkıyı yazdı. Amacı "en mükemmel pop şarkısını" yaratmaktı ve Pixies'in yumuşak-yüksek dinamiklerinden esinlendi: "Pixies'i kopyalamaya çalışıyordum. O grupla o kadar bağ kurdum ki, onlarda olmalıydım." Şarkı, Cobain'in Olympia'daki punk ve riot grrrl çevresinden ilham aldı; Kathleen Hanna ve Tobi Vail ile bir gece içip graffiti yaptıkları sırada "Kurt smells like Teen Spirit" yazıldı. Cobain bunu gençlik isyanı olarak yorumladı ve şarkıya isim yaptı. Sözler, çelişkili fikirlerle dolu: Devrimi alaya alırken aynı zamanda kucaklıyor, Cobain'in neslini "ergenler gibi hisseden yetişkinler" olarak tanımlıyor. Kayıt, Butch Vig prodüktörlüğünde Sound City Studios'ta üç take'de tamamlandı; Vig, gitar ad-lib'ini nakarata taşıdı. Dave Grohl, Olympia'ya taşındığında Cobain'in yer yatağında yatıyordu ve şarkı bu dönemde şekillendi. Cobain, şarkıyı bir "fake abortion clinic" graffitisi gecesinden sonra yazdı; Hanna ve o, alkollü halde bir kliniğe yazı yazdılar.

Başarıları

• Dünya çapında 13 milyondan fazla satarak en çok satan şarkılardan biri oldu; ABD'de Recording Industry Association of America tarafından Diamond (10 milyon) sertifikası aldı.

• Billboard Hot 100'de 6 numaraya, Modern Rock Tracks'te 1 numaraya yükseldi; Belçika, Fransa, Yeni Zelanda ve İspanya'da zirveye çıktı.

• 1992 MTV Video Music Awards'ta En İyi Yeni Sanatçı ve En İyi Alternatif Grup ödüllerini kazandı; iki Grammy Awards'ye aday oldu (En İyi Hard Rock Performansı ve En İyi Rock Şarkısı).

• 1991'de The Village Voice Pazz & Jop ve Melody Maker listelerinde 1 numara; Rolling Stone'un 1991 en iyi single'larında 2 numara.

• Rolling Stone'un 2021 "Tüm Zamanların En İyi 500 Şarkısı" listesinde 5 numara; NME (2002) en iyi ikinci single, Kerrang! (2002) en iyisi; RIAA'nın 2001 "Yüzyılın Şarkıları"nda 80 numara.

• 2017'de Grammy Hall of Fame'e, 1997'de Rock and Roll Hall of Fame'in "Rock'ı Şekillendiren Şarkılar" listesine girdi.

• 2000'de Guinness World Records'nda MTV Europe'ta en çok oynanan video seçildi; 2010'larda mainstream rock radyosunda en çok çalınan şarkı (2019'da 145.000 spin).

• YouTube'da 2 milyardan fazla izlenme; Spotify'da milyarlarca stream.

Dinleyici Yorumları / Kültürel Etki

Şarkı, Generation X'in "apatik çocuklar" için marşı oldu; grunge'ı ana akıma taşıdı ve gençlik isyanını simgeledi. The New York Times, Sex Pistols'un "Anarchy in the U.K."siyle karşılaştırdı, ama ironik olarak "teen spirit"in ticarileşmesini eleştirdi. Cobain'i neslin sözcüsü yaptı, ama o bundan kaçındı. MTV'nin görünümünü değiştirdi; eski programcı Amy Finnerty, "MTV'ye yeni bir nesil hedefi verdi" dedi. Nirvana şarkıdan utandı, setlistlerden çıkardı; Novoselic *In Utero*da "Teen Spirit yok" dedi. Dinleyiciler, YouTube yorumlarında "milyar izlenmeyi hak ediyor", "zamansız enerji", "Cobain'in mirası" diyor; gençleri etkilemeye devam ediyor. Parodiler: Weird Al Yankovic'in "Smells Like Nirvana"sı (Cobain güldü: "Başardık demek"), Tori Amos cover'ı, Pansy Division'ın "Smells Like Queer Spirit"i, The Muppets ve Hugh Jackman cover'ları. Kültürel olarak, materyalizme karşı karşı-kültürü temsil etti; hala devrim bekleyen bir neslin öfkesi.

Klip Bilgileri

Samuel Bayer'in ilk yönetmenlik denemesi olan klip, 17 Ağustos 1991'de GMT Studios'ta 30-50 bin dolar bütçeyle çekildi. İlham: Over the Edge (1979) ve Ramones'un *Rock 'n' Roll High School*ü. Hikaye: Okul pep rally'si kaosa dönüşüyor; Nirvana seyirciye çalıyor, ponpon kızlar anarşi sembolleriyle, bir hademe (Tony De La Rosa) dans ediyor. Gerçek hayranlar ekstra olarak kullanıldı; yorulunca gerçek mosh pit oluştu, set ve ekipmanlar yıkıldı. Cobain son kesimi düzenledi: Yüz yakın çekimi ekledi, bazı sahneleri çıkardı. Klip, 29 Eylül 1991'de MTV'de prömiyer yaptı; iki MTV ödülü kazandı, Rolling Stone'un 1993 "En İyi 100 Müzik Videosu"nda 2 numara, MTV'nin 1999 listesinde 3 numara. YouTube'da 2 milyardan fazla izlendi (16 Haziran 2009 yükleme), 15 milyon beğeni.